Eliezer Geller
Biografia
Eliezer Geller był polskim Żydem, działaczem konspiracji antyhitlerowskiej w czasie II wojny światowej. Urodził się w 1918 roku w Opocznie i był absolwentem Wyższej Szkoły Handlowej w Łodzi. W czasie kampanii wrześniowej służył w Wojsku Polski, brał udział w bitwie pod Kutnem i dostał się do niewoli niemieckiej.
W drugiej połowie 1940 roku przeniesiony z obozu jenieckiego do getta warszawskiego, został liderem syjonistycznej organizacji Gordonia (młodzieżówki partii Hitachdut) w getcie i redaktorem organu prasowego Słowo Młodych. Podróżował po kraju pod fałszywym imieniem Jan Kowalski, organizując grupy samoobrony żydowskiej na Śląsku.
Jako jeden z pierwszych uzyskał informację o eksterminacji Żydów w obozach zagłady i zajmował się fabrykowaniem dokumentów, umożliwiając ucieczkę z getta wielu rodakom. Opuścił getto przed wielką akcją likwidacyjną, trwającą od 22 lipca do 21 września 1942. Podczas drugiej akcji likwidacyjnej w dniach 18–22 stycznia 1943 r., uczestniczył w pierwszej zbrojnej akcji oporu na ulicy Zamenhofa, róg Niskiej, Muranowskiej i Miłej, kiedy bojowcy Mordechaja Anielewicza atakowali kolumnę Żydów prowadzącą na Umschlagplatz.
Podczas powstania w getcie warszawskim był jednym z dowódców wojskowych ŻOB-u, dowodząc 8–9 grupami bojowymi, walczącymi na terenie szop Többensa i Schulza, w rejonie ulic Leszno, Nowolipki i Smoczaej. Gdy jego bojowcom skończyły się amunicje, około 29–30 kwietnia wycofał się wraz z grupą około 40 bojowców kanałami na stronę aryjską. Ukrywał się wraz z Tosią Altman w Fabryce Błon Celuloidowych przy ul. 11 Listopada 10 na warszawskiej Pradze. 24 maja 1943 r. w fabryce doszło do pożaru i eksplozji, po której zginęli lub zostali aresztowani wszyscy ukrywający się Żydzi, z wyjątkiem Gellera, który mimo poparzeń wmieszał się w tłum gapiów.
W lecie 1943 r. zgłosił się do ośrodka internowania w hotelu Polskim przy ul. Długiej w Warszawie, licząc na pozwolenie na emigrację do któregoś z krajów neutralnych. Deportowany początkowo do obozu Bergen-Belsen, następnie do Auschwitz-Birkenau, gdzie został zamordowany pod koniec 1943 roku.
Pojawia się w książce Hanny Krall – Zdążyć przed Panem Bogiem (Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1977), opartej na wywiadzie z ostatnim przywódcą powstania w getcie warszawskim, Markiem Edelmanem.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – nadany przez prezydenta RP Bolesława Bieruta w 1948.